Đền Vọng Tiên

Đền Vọng Tiên toạ lạc ở số 120b phố Hàng Bông, phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Đây là ngôi đền nằm ở khu vực cửa Nam của kinh thành xưa. Trước đây đây là khu vực ở giữa cung vua (Hoàng Thành) và Phủ Chúa (phía Hồ Hoàn Kiếm đến tận bờ sông Hồng). Đây là vùng có nhiều di tích gắn với các nhân vật và sự kiện lịch sử.

Truyền thuyết kể rằng, có một lần vua Lê Thánh Tông đi qua Ngọc Hồ thấy một cô gái đẹp đang ngâm thơ. Vua xướng hoạ cùng cô gái ấy, thấy tâm đầu ý hợp, vua mời cô gái ấy về cung. Nhưng đến trước cửa điện, cô gái ấy biến mất, vua biết đó là tiên, bèn cho xây một cái lầu gọi là lầu Vọng Tiên. Vào thời Nguyễn, cửa Đại Hưng và lầu Vọng Tiên bị dỡ bỏ, được chuyển đến vị trí 120b Cửa Nam ngày nay, nguyên đây là một quán tu tiên của các đạo sĩ Lão giáo. Truyền thuyết về nhà vua gặp tiên, việc biến thành một ngôi đền thờ Mẫu cho thấy những biến chuyển trong đời sống tâm linh ở Việt Nam thời Lê mạt chuyển sang thời nhà Mạc. 

Hiện nay đền Vọng Tiên là một ngôi đền thờ Mẫu. Từ đường Hàng Bông, theo ngõ nhỏ tầm 150 mét, rẽ phải là đền. Phía trước đền là một cái sân nhỏ, khu vực thờ gồm có 3 gian theo hình chữ tam gồm tiền đường, trung đường và hậu cung. Tiền đường ngay cửa ra vào là gian thờ Vua cha Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, gian này phối thờ Đức Trần Triểu, ông Hoàng Bảy và ông Hoàng Mười. Gian trung đường thờ Tứ phủ công đồng gồm các vị thánh trong tín ngưỡng Tứ phủ, Hậu cung có ban chính giữa thờ Tứ vị vua Bà, Tứ vị Thánh Mẫu. Ban thờ bên phải nhìn từ ngoài vào thờ Tứ vị Chầu Bà, ban thờ bên trái thờ Quan Trạng thủ đền và ban trước gần trung đường thờ Chúa Sơn Trang. 

Đền Vọng Tiên được trùng tu vào năm Bảo Đại thứ 3 (1928). Đền còn giữ được 36 bia chữ Hán, 3 chuông, hàng chục bức hoành phi và câu đối chữ Hán, liên quan đến lịch sử quán Vọng Tiên, ca ngợi chốn bồng lai tiên cảnh, kính đức thánh Mẫu. Các văn bia như “Vọng Tiên quán trùng niên bia chỉ” còn cho biết người lập đền, vị trụ trì đầu tiên và các vị trụ trì tiếp theo.

Đền Vọng Tiên hiện nay là nơi lui tới dâng lễ của các con nhang đệ tử của tín ngưỡng thờ Mẫu.